Isang Araw

“Iha! Kami, wala pang nakukuha!” sabi ng isang tinig sa aking kaliwa.

Lumingon ako at isang mapayat na ina ang aking nasilayan. Bitbit-bitbit nito ang isang batang babae, dalawang taon kung aking titignan, at sa likod ay nakakapit sa kanang parte ng kaniyang bestida ang isa pang batang babae na marahil ay nasa limang taon na ang edad.

“Eto ho,” nakangiti at matipid kong sagot habang nakatingin sa batang babae na nasa likod ng kaniyang ina. Yumuko ito at tinakpan ang kanyang mukha gamit ang ilang piraso ng kaniyang buhok. Kinuha ng kaniyang ina ang dalawang supot na naglalaman ng iba’t-ibang klase ng tulong galing sa mga kababayan. Umalis agad ito.

Isang lola ang nakasunod sa pila. Isang pamilyar na mukha.

“Nabigyan ko na ho kayo kanina, di po ba?” nagtatakang tanong ko sa matanda. Tumango ito at sinabing, “Pwede pa bang makahingi ng isa, apo?” Umiling ako at labag sa loob na tumanggi. “Pasensya na ho, ‘la. Kung akin lang ho ito, bibigyan ko ho kayo ng dalawa pang supot. Ang kaso madami pa hong nakapila at hindi pa nabibigyan e. Pasensya na ho talaga.” Tumango ulit si lola, pilit na ngumiti.

 “La,”pabulong kong tawag, Nakakainis. Hindi ko matiis. “Wag niyo na lang ho sabihin sa iba,” sabay abot ng isang supot na agad-agad ay kinuha ng mapapayat at mabubutong daliri ni Lola. Sa pagkakataong ito, nasilayan ko ang isang bagay na nakakapagpasaya sa akin. Ang tunay na ngiti sa labi ni lola. Kung nakikita lamang ito ng mga taong tumulong para magkaroon ng laman ang supot, siguro dadami pa ang laman nito at ang mga matutulungan.

“Salamat apo. Pagpalain ka sana ng Diyos,” masayang sabi ni lola, saglit na hinawakan ang aking pisngi at tuluyan ng naglakad papalayo sa Coaster. Tumaba ang aking puso.

Dalawang oras na ang nakalipas, natapos din ang pamimigay ng Relief Goods sa mga nasalanta ng bagyo. Nakakapagod. Nakakagutom. Sumabay pa ang nakakainis na tirik ng araw. Badtrip.

Ilang saglit pa ay umandar na ang coaster na sinasakyan namin. Umupo ako sa tabi ng bintana. Puno ng putik ang lugar. Ang mga yero, ang mga sanga ng puno, ang mga gamit sa mga bahay-bahay ay nagkalat din sa daan. Nakakalungkot. Nakakapanglambot.

Gabi na ng tuluyang matapos ang Relief Operation na sinalihan ko. Dumaan pa kami sa tatlong lugar na nasalanta din ng bagyo at doon inubos ang daan-daang supot ng mga tulong at donasyon ng ating mga kababayan na may mabubuting puso. Ang sarap sa pakiramdam na kahit papaano, mayroon pa ding mga ganoong tao na humihinga sa mundong ito. Nakakalungkot nga lang isipin na sa tuwing may bagyo o isang matinding trahedya ang nangyari sa bansa, tsaka lang lumalabas ang karamihan sa kanila.  Pero mas mabuti na din siguro iyon kesa sa wala.

10:13pm. Malamig na naman sa daan hatid ng nakakalokong panahon sa Pilipinas. Kakababa ko lang sa coaster na naglalaman ng mga taong may lakas ng loob para tumulong sa mga kapwa Pilipino nila. Pasakay na ako ng jeep para umuwi nang nakita ko ang isang restaurant sa aking harapan. Kumakalam na naman ang aking tiyan. Makakain nga muna.

Isang order ng large french fries at isang mainit na kape, swak na ito para sa maliit kong sikmura. Nagdesisiyon akong kainin ang aking binili sa daan para hindi na din masiyadong gabihin o umagahin. Delikado na. Mas maraming masasamang tao sa mundong ito.

Habang kumakain at naglalakad sa overpass, mayroon akong napansin na isang bagay na dapat ay wala sa lugar na iyon. Minsan, nakakainis maawa dahil pakiramdam mo ay wala ka namang magagawa. Pero mas mabuti na sigurong subukan kesa tuluyang pakawalan ang pagkakataon at magsisi sa bandang huli.

Ang mga natitirang piraso ng french fries sa pulang karton na aking hawak-hawak at ang kalahating kape na kanina ay mainit ngunit naging maligamgam na hatid ng malamig na hangin sa paligid ay para bang nakatitig sa akin. Para bang sinasabi nito na dedmahin ang aking iniisip at pakainin na lang ang aking gutom na sikmura. Ngunit panalo pa din ang aking tumitibok na puso.

“Tay, pasensiya na ho. Nakain ko na ho yung kalahati e,” mahinang sabi ko habang dahan-dahang umuupo sa tabi ng isang matandang pilay, madumi ito at puno ng grasa ang buong katawan. Nanghihina na ito at para bang hindi na makatayo sa kinauupuan niyang karton na pawang nagsasabi sa lahat na iyon ang kanyang teritoryo sa overpass na iyon.

Ngumiti lang ang matanda at dahan-dahang sinubo ang aking binigay na pagkain. Ilang saglit lang ay tumayo na ako at nagsimula na ulit maglakad sa para bang napakahabang overpass na iyon. Bago pa man ako makahakbang pababa ng sirang escalator, isang tinig ang aking narinig na nagpataba muli ng aking puso.

“Anak, salamat! Mag-iingat ka sa pag-uwi mo,” hirap na sigaw ni tatay na nasa overpass. Lumingon ako sa kaniya at ngumiti. Kumaway ako na nagsasabi na aalis na ako at tuluyan ng bumaba sa sirang escalator. Walang anuman ho ‘tay.

Hindi ko akalain na punuan pa din sa jeep ng mga ganitong oras. Pambihira. Pilipinas nga naman.

“Hoy! Bumaba ka diyan! Bawal ang sumabit sa jeep ko! Alis! Baba! Baba!” galit na sabi ng driver sa batang sumabit sa likod ng kaniyang jeep. Hindi bumaba ang batang lalaki, sa halip ay ngumiti lang ito na para bang nang-aasar.

“Sinabi ng bumaba ka e! Bubugbugin kita! P*@$%# @!a mo ha!” galit na dugtong ng mainit na ulo na jeepney driver. Umakto itong bababa sa jeep na minamaneho. Ang mga pasahero ay nakatingin lang sa bata. May halong inis ang mga tingin nito at ang iba naman ay para bang nanunuod lang ng teleserye sa telebisyon. Tutok na tutok.

“Kuya, ako na lang ho ang magbabayad ng pamasahe niya,” sabi ng isang tinig na nasa harap ko. Isang binata na naglalabas na ng bariya galing sa kanyang pitaka. Pinaabot nito ang mga barya sa katabi. Natahimik ang driver at bumalik na sa pagmamaneho. “Boy, huwag ka ng sumabit. Umupo ka na diyan. Madisgrasiya ka pa niyan e,” sabi nito sa bata. Ngumiti ang bata at sinabing, “Salamat kuya!” at nginitian din siya nito. Nakakatuwa naman, hindi ko mapigilang mapangiti.

11:32pm. Matapos ang twenty minutes na byahe, pumara na ako. Muntik na akong matisod ng bata na nakaupo sa hagdan ng jeep. “Sorry po ate,” magalang na sabi nito. Hinawakan ko saglit ang ulo ng bata at sinabing, “Sige na. Umupo ka na dun sa loob.” Nagkangitian kami at tuluyan ng umandar ang jeep.

Naglalakad ako sa maputik at madilim na eskenita na kailangan kong daanan bago makarating sa street ng aming bahay.  May nakaabang na tatlong lalaki sa daan, naninigarilyo at tahimik na nag-uusap. Nakaramdam ako ng kaba sa aking puso.

“Hi Ms.” sabi nito ng isa sa mga ito. Hindi ko na sinubukan pang tumingin sa kanila at pinagpatuloy ang aking paglalakad sa paraang hindi nila mapapansin na nagmamadali na akong makaalis sa eskenita na iyon. Patuloy ang mabilis na pagtibok ng aking puso.

Alam ko. Nararamdaman ko. Nakasunod ang tatlong lalaki sa aking mga hakbang. Nagbubulungan ang mga ito. Nagtatawanan. Hindi na ako makahinga ng maayos dahil sa kaba na nararamdaman ng aking puso.

“Ms. Nagmamadali ka ba? Maaga pa o,” malokong sabi ng isa sa mga ito. “Pasensiya na ho. Hinahanap na ho ako sa amin e,” sabi ko, tuloy pa din ang paglalakad. Hinablot ng isa sa mga ito ang aking kaliwang braso habang ang isa naman ay kinuha ang aking bag. Hindi na ako makahinga dahil sa kaba.

 “Kuya, please. Kunin niyo na lang ho lahat ng gamit ko. Sa inyo na ho iyan,” nanginginig na sabi ko. “Wag niyo lang ho akong saktan, maawa na ho kayo.” Tuluyan ng tumulo ang mga butil ng tubig sa aking puyat na mga mata. Sandali na lang at tuluyan na din akong mawawalan ng hininga.

“Hindi ka naman naming sasaktan e. Papasiyahin ka pa namin,” maangas na sabi nito.

Bago pa ako makatakbo dahil sa takot, nakaramdam ako ng hapdi sa aking kaliwang tagiliran. Kinapa ko ito at nakita ko ang pulang likido galing sa sugat na gawa ng pagkabaon ng isang matalim na bagay. Bago pa ako makasigaw ay nakaramdam naman ako ng malakas na pwersa na tumama sa aking kanang pisngi. Unti-unti ay nagdilim ang aking paningin.